Άνδρος, η αρχοντική καπετάνισσα των Κυκλάδων


Η Πλατεία Γηροκομείου και το κτήριο του Δημαρχείου Άνδρου.

Ίσως δεν είναι το πρώτο νησί που μας έρχεται στο νου στο άκουσμα της λέξης «Κυκλάδες», μιας και η αντίθεση στην μορφολογία του εδάφους της, όπως και η πλούσια βλάστηση και τα τρεχούμενα νερά της, την κάνουν να ξεχωρίζει από τα υπόλοιπα κυκλαδονήσια. Όμως, η ομορφιά της ψυχής των Ανδριωτών είναι ίδια με των υπολοίπων Κυκλαδιτών, όπως ίδιος είναι και ο θαλασσινός αέρας που σφυρίζει στα σοκάκια του νησιού.
Η Άνδρος είναι λατρεμένη απ’ τους κατοίκους της, που θαλασσοδαρμένοι ναυτικοί και καπετανέοι επιστρέφουν πάντα εδώ, στη Μητέρα γη, δίνοντάς της κάτι απ’ τον πλούτο και την αίγλη τους, μεταφέροντάς της τον αέρα της κουλτούρας και του πολιτισμού. Κάνοντάς την να αισθάνεται υπερήφανη για τα παιδιά της, όπως κι εκείνα γι’ αυτήν.
Η Άνδρος, το νησί που γέννησε εφοπλιστές και ποιητές, αλλά και ανθρώπους του μόχθου και της βιοπάλης, βρίσκεται κοντά στην Εύβοια και την Τήνο. Μια απόσταση αναπνοής χωρίζει την Άνδρο από την Τήνο, με την άγρια φύση της περιοχής του ακρωτηρίου Στενό να κερδίζει τις εντυπώσεις.

Το άγαλμα του Αφανή Ναύτη στην πλατεία της Ρίβας, στην Χώρα της Άνδρου.

Η Άνδρος αποτελεί το βορειότερο και συγχρόνως το δεύτερο σε μέγεθος νησί (383.022τ.χλμ.) των φωτόλουστων Κυκλάδων. Η ονομασία της προήλθε από τον Άνδρο, εγγονό του Απόλλωνα, που υπήρξε στρατηγός του βασιλιά της Κρήτης Ροδάμανθυ. Παλαιότερα ονομαζόταν και Λασία, Υδρούσα από τα άφθονα νερά της, Επαγρίδα λόγω της πλούσιας βλάστησης, καθώς και Γαύρος. Ταυτόχρονα αποτελεί υπερήφανη πατρίδα, μεταξύ άλλων, του φιλόσοφου Θεόφιλου Καΐρη, του ποιητή Ανδρέα Εμπειρίκου, του γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου, του φιλόσοφου Βασίλη Τατάκη, των ιστορικών Δημήτρη Πασχάλη και Δημήτρη Πολέμη και πολλών ακόμα ανθρώπων του πνεύματος, αλλά και πλήθους εφοπλιστών και καπετανέων.

Απέναντί ακριβώς από την Πλατεία Ρίβας, βρίσκεται το νησί με το βενετσιάνικο Κάστρο, που κτίστηκε την περίοδο του δυνάστη Δάνδολου (1207-1233) και ενώνεται με την στεριά μέσω της τοξωτής πέτρινης γέφυρας, της Καμάρας.

Αποπλέουμε από την Ραφήνα -το λιμάνι που συνδέει την Άνδρο με την Αττική- και μετά από ένα ευχάριστο δίωρο ταξίδι φθάνουμε στο λιμάνι του Γαυρίου, το οποίο, όπως μαρτυρούν τα ευρήματα, υπήρξε σημαντικό λιμάνι ήδη από την αρχαιότητα, ενώ σήμερα συγκαταλέγεται στις πλέον τουριστικά ανεπτυγμένες περιοχές του νησιού. Από δω παίρνουμε το δρόμο για τη Χώρα, περνώντας από το Μπατσί, το Απρόβατο και τις πανέμορφες παραλίες των δυτικών ακτών.

Πανοραμική άποψη του Γαυρίου καθώς το προσεγγίζουμε με το πλοίο.

Η Χώρα βρίσκεται στην αντίθετη από το Γαύριο πλευρά του νησιού, την ανατολική. Καταλαμβάνει μια εντυπωσιακή χερσόνησο, που εκτείνεται ανάμεσα σε δύο παραλίες και καταλήγει σ’ ένα μικρό νησί, το Κάτω Κάστρο, στο οποίο και είχε χτιστεί η μεσαιωνική πολιτεία. Το Κάστρο χτίστηκε από τον Μαρίνο Δάνδολο, όταν αυτός κατέλαβε το νησί και στέκει σήμερα ερειπωμένο μετά τον καταστροφικό βομβαρδισμό του 1943, παραμένοντας ωστόσο ένα από τα σημαντικότερα μνημεία της Χώρας. Λίγα ερείπια σώζονται στο Μέσα Κάστρο, όπου βρισκόταν το ανάκτορο του εκάστοτε Ενετού διοικητή, ενώ διατηρείται και η πέτρινη, αψιδωτή γέφυρα, η Καμάρα, που ένωνε το φρούριο με το Κάτω Κάστρο.

Όποιος διασχίσει την τοξωτή Καμάρα και βρεθεί στο νησάκι, θα απολαύσει μία μοναδική θέα της Χώρας της Άνδρου, καθώς και του διάσημου φάρου Τουρλίτη

Η παλιά πόλη έχει κυκλαδίτικο χρώμα, με ήσυχα ρομαντικά στενάκια και χαμηλά σπίτια, που συνυπάρχουν αρμονικά με τα μεγαλόπρεπα αρχοντικά των εφοπλιστικών οικογενειών. Αρχοντικά και νεοκλασσικά κτήρια οριοθετούν τον κεντρικό, μαρμαροστρωμένο δρόμο της πόλης, που καταλήγει στην πλατεία Καΐρη με την μαρμάρινη κρήνη του Καμπάνη (1818) και την προτομή του Θεόφιλου Καΐρη. Από την πλατεία διερχόμαστε την στοά Πόρτα ή Οξώπορτα για να εισέλθουμε στον μεσαιωνικό οικισμό με τα βενετσιάνικα κατάλοιπά του και τις πάμπολλες κρήνες, στοές και καμάρες του. Σ’ ένα βράχο μπροστά στο λιμάνι, στη θέση Πλακούρα, η Παναγιά η Θαλασσινή, το πιο γραφικό ίσως κομμάτι της Χώρας. Αξιόλογες εκκλησίες είναι επίσης η Παναγία η Παλατιανή ή Αγία Τσουρά του 13ου αι., η Παναγία η Οδηγήτρια, η Θεοσκέπαστη, αλλά και ο μητροπολιτικός ναός του Αγίου Γεωργίου, πάνω από το Παραπόρτι.

Όποιος έχει περάσει έστω και ένα Πάσχα στην Άνδρο γνωρίζει χωρίς αμφιβολία τι εστί μάσκουλα, ο εκκωφαντικός κρότος των οποίων σείει κυριολεκτικά την θαλασσινή πολιτειούλα ανήμερα της Πασχαλιάς.
Πρόκειται για μικρά σιδερένια δοχεία, 15-30 εκ. ύψους -διακρίνονται στην φωτογραφία-, με χοντρά τοιχώματα, όπου χύνεται μπαρούτι και συμπιέζεται όσο το δυνατόν περισσότερο με κονιορτοποιημένη πέτρα ή άλλα υλικά, ώστε η έκρηξη να είναι όσο το δυνατόν πιο δυνατή. Η ανάφλεξη επιτυγχάνεται με φυτίλι, που εισάγεται από μικρή τρύπα στο κάτω μέρος του στρογγυλού δοχείου.
Το εκκλησάκι της Αγίας Θαλασσινής, ένα από τα εμβληματικότερα τοπόσημα της Άνδρου
…μαζί με τον Αφανή Ναύτη, που αναζητά θαρρείς με το βλέμμα του στην απεραντοσύνη του Αιγαίου, τους Ανδριώτες ναυτικούς που χάθηκαν στη θάλασσα.
Ο μητροπολιτικός ναός του  Αγίου Γεωργίου, του 17ου αιώνα, στην Χώρα Άνδρου.
Η πλατεία Γηροκομείου ή Β. Γουλανδρή με το Μνημείο των Πεσόντων, το κτήριο του Δημαρχείου και απέναντί του το Γηροκομείο (δεξιά στην φωτό), το οποίο χτίστηκε εν έτει 1894 με δωρεά του Κωνσταντίνου Εμπειρίκου.
Εντυπωσιακά νεοκλασσικά χτίστηκαν στην Χώρα από τους καπεταναίους στα τέλη του 19ου και τις αρχές του 20ού αιώνα, προσδίδοντας κομψότητα μοναδική στην ανεμοδαρμένη ανδριώτικη γη.
Το νεοκλασσικό Καμπάνη, στο ισόγειο του οποίου στεγάστηκε επί 86 χρόνια (1925 – 2011) η Λέσχη Ανδρίων.
Η Άνδρος και η τοπική κοινωνία της απέκτησαν πλούτο και δύναμη, χάρη στην ναυτιλία και τις εφοπλιστικές οικογένειες, που προέκυψαν στο πέρασμα των χρόνων από την ενασχόληση αυτή.
Το πολυσύχναστο πλακόστρωτο της Γεωργίου Εμπειρίκου φιλοξενεί πάμπολλα εμπορικά καταστήματα, κάποια από τα οποία κουβαλούν πλέον σχεδόν έναν αιώνα ζωής…
…και αφού διέλθει εμπρός από την εντυπωσιακή βυζαντινού ρυθμού εκκλησία της Κοίμησης της Θεοτόκου, με τον όμορφο κήπο της…
…καταλήγει στην περίφημη πλατεία Καΐρη, όπου δεσπόζει η προτομή του λόγιου Θεόφιλου Καΐρη, έργο του γλύπτη Γ. Μπονάνου, που στήθηκε εδώ το 1912…
…καθώς και η μαρμάρινη κρήνη του Καμπάνη. Όλη η περιοχή βρίθει από καφετέριες, ουζερί και ζαχαροπλαστεία, μονίμως ασφυκτικά γεμάτα από κόσμο, που ιδιαιτέρως κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού αποζητά την ευεργετική σκιά των πλατανιών.
Στην δεξιά πλευρά της πλατείας Καΐρη, συναντούμε τα σκαλιά που οδηγούν στην εκκλησία της Παναγίας Θεοσκεπάστου, κατασκευής του 1555 και πολιούχου του νησιού, που γιορτάζει πανηγυρικά δύο εβδομάδες πριν το Πάσχα και στην συνέχεια στην παραλία Παραπόρτι…
…ενώ στην αριστερή της πλευρά, άλλα σκαλιά οδηγούν στις Πλακούρες, με το εκκλησάκι της Αγίας Θαλασσινής και το ερειπωμένο Ξενία, πάνω από την παραλία Νειμποριό, όπου και γυρίστηκε η γνωστή ταινία του Παντελή Βούλγαρη «Μικρά Αγγλία».

Η Χώρα διαθέτει λιμάνι, όμως το πλοίο της γραμμής δεν επιτρέπεται να αγκυροβολήσει εδώ. Έτσι, μακριά από τον συνωστισμό και τη λαοπλημμύρα των λιμανιών, η όμορφη πολιτειούλα απολαμβάνει την ήρεμη γαλήνη της και στρέφει το βλέμμα της στους χώρους του πολιτισμού. Το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης του Βασίλη και της Ελίζας Γουλανδρή, το Αρχαιολογικό Μουσείο, το Μουσείο Χριστιανικής Τέχνης και Λαογραφίας, το Ναυτικό Μουσείο, το Ίδρυμα Κυδωνιέως και η Καΐρειος Βιβλιοθήκη, όλα με σημαντική εκθεσιακή δραστηριότητα. Σήμα κατατεθέν της πόλης το άγαλμα του Αφανούς Ναύτη, έργο του Μιχάλη Τόμπρου, στην τεράστια για τα νησιωτικά δεδομένα πλατεία της Ρίβας, αλλά και ο φάρος Τουρλίτης. Κοντά στη Χώρα βρίσκονται οι παραλίες Νειμποριό, Παραπόρτι, Μπρος και Πίσω Γιάλια.

Ο φάρος Τουρλίτης, ένας από τους ομορφότερους της χώρας μας, κατασκευάστηκε το 1887 και είναι ο μοναδικός στην Ελλάδα που είναι χτισμένος σε βράχο μέσα στη θάλασσα.
Ο φάρος είναι ορατός από κάθε γωνιά της ευρύτερης περιοχής της Χώρας Άνδρου και ο πύργος του ανασκευάστηκε το 1996, από την οικογένεια Γουλανδρή.

Ανηφορίζουμε στο δρόμο για τ’ Αποίκια, για να επισκεφθούμε την γνωστή ιαματική πηγή Σάριζα. Επισκεπτόμαστε και τις Στενιές, το χωριό των εφοπλιστών, με τον Πύργο του Μπίστη-Μουβελά και το πέτρινο γεφύρι του Λέοντος. Σε μικρή απόσταση από τις Κάτω Στενιές οι πανέμορφες παραλίες Γιάλια και Πίσω Γιάλια και βορειότερα η μοναδική παραλία της Άχλας. Όλες πνιγμένες στο πράσινο με μικρά ποταμάκια να εκβάλουν στα γαλάζια νερά τους. Γύρω από τη Χώρα μια καταπράσινη Άνδρος, με υπέροχα χωριά. Οι Μένητες με τις εντυπωσιακές «πηγές του Διονύσου» και τους καταρράκτες τους, τα Λάμυρα, το Μεσαθούρι, τα Υψηλού και οι Στραπουργιές σε ειδυλλιακό, καταπράσινο περιβάλλον και φόντο την υπέροχη θέα της Χώρας. Τα Λιβάδια πνιγμένα στα εσπεριδοειδή, τα κηπευτικά και τα τρεχούμενα νερά τους συναγωνίζονται σε ομορφιά το αμφιθεατρικό Συνετί με τα λιθόκτιστα σπίτια και το υπέροχο κρασί του, τους νερόμυλους και τους περιστεριώνες, αλλά και τη Μεσαριά, ένα από τα ωραιότερα μεσόγεια χωριά της Άνδρου. Η ομώνυμη κοιλάδα αποτελούσε παλιότερα οικονομικό κέντρο του νησιού και τόπο παραγωγής μεταξιού. Στην ίδια περιοχή το χωριό Αλαδινό, με τα δύο πετρόχτιστα γεφύρια του, καθώς και τα Φάλλικα, με πανοραμική θέα της ανατολικής πλευράς της Άνδρου και την Ι. Μονή Παναχράντου, σε απόσταση αναπνοής.

Το καπετανοχώρι των Στενιών χωρίζεται στο Απανοχώρι ή Πανοχώρι, στο οποίο ανήκει και ο οικισμός του Παλαμιδίου και στο Κατοχώρι, στο οποίο ανήκουν επίσης ο οικισμός της Πέρα Μπάντας και ο οικισμός Γιάλια.
Η παραλία Γιάλια, που προκύπτει από την λέξη αιγιαλός, είναι ο όρμος των Στενιών και αποτελείται από τα Μπρος Γιάλια και τα Πίσω Γιάλια, τα οποία χωρίζει ένα βράχος, το Χιονατάκι.
Βουνά και λόφοι πνιγμένα στο πράσινο φιλοξενούν στις πλαγιές τους μικρά χωριουδάκια, που επικοινωνούν με παλιά μονοπάτια δημιουργημένα με παραδοσιακές ξερολιθιές. 
Οι πηγές των Μαινήτων -ο ιστορικός Δημήτριος Πασχάλης, υποστηρίζει, ότι το όνομα Μαίνητες προέρχεται από τη λέξη “amoenitas”, που σημαίνει χαριτωμένος, ευχάριστος τόπος- βρίσκονται κάτω από το ιερό της Παναγίας της Κουμούλου…
 …με τα νερά να τρέχουν ασταμάτητα από τα στόματα μαρμάρινων λεόντων, γεμίζοντας με τον ζωογόνο ήχο τους την μικρή σκιερή πλατεία του χωριού. 

Στην παραλιακή διαδρομή για τον Όρμο Κορθίου, συναντούμε το φαράγγι Διποτάματα, που έχει ενταχθεί στο πρόγραμμα οικοτουρισμού ή περιπατητικού τουρισμού. Τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του είναι οι 24 διάσπαρτοι νερόμυλοι και το στενό πέτρινο μονοπάτι, το οποίο είναι το μόνο που σώζεται, από τα πολλά που υπήρχαν παλαιότερα και ένωναν το Κόρθι με τη Χώρα. Κατηφορίζοντας από τη Χώρα προς το Κόρθι συναντούμε επίσης τα χωριουδάκια Χώνες, Γιαννισαίο με τις δροσερές βρύσες του, Ρογό, Κοχύλου, Έξω και Μέσα Βουνί, καθώς και τα Λαρδιά καταστόλιστα με περιστεριώνες. Πάνω από τον Όρμο Κορθίου με την μεγάλη παραλία και τα φημισμένα πανηγύρια του, βρίσκεται το Απάνω Κάστρο ή Κάστρο της Φανερωμένης, ίδιας χρονολογικής εποχής με αυτό της Χώρας, που προσφέρει μαγευτική θέα προς τον κόλπο. Εδώ βρίσκεται και η βυζαντινή εκκλησία της Παναγίας της Φανερωμένης. Μία από τις πιο ξακουστές παραλίες του νησιού, Της Γριάς το Πήδημα, με την άγρια ομορφιά της, βρίσκεται εδώ, στον Όρμο Κορθίου, τον οποίο στολίζουν επίσης οι γραφικοί κολπίσκοι του Αγίου Φανουρίου και της Αγίας Αικατερίνης, αλλά και οι παραλίες Μόλος, Καλαμονάρι, Μπουρό και Άη Γιάννης στις Κρεμμύδες.

Πανοραμική άποψη της Χώρας Άνδρου
…και της ευρύτερης περιοχής της, καθώς φεύγουμε προς τον νότο του νησιού και το Κόρθι
…με την πρωτεύουσα της περιοχής, τον Όρμο ή Γιαλό για τους ντόπιους, να αποτελεί τον νεώτερο οικισμό της περιοχής, που δημιουργήθηκε μετά το τέλος της εποχής των πειρατειών.
Μέχρι και τα μέσα της δεκαετίας του ’60 το πλοίο της γραμμής «έπιανε» στο Κόρθι και οι επιβάτες έβγαιναν με βάρκες στον μικρό μώλο του λιμανιού.
Το Κοχύλου, πάνω στην διαδρομή από Κόρθι προς Χώρα Άνδρου, αποτελεί ένα γραφικό χωριουδάκι χτισμένο στους πρόποδες του Πάνω Κάστρου, όπου και φιλοξενούνται τα ερείπια του Κάστρου της Φανερωμένης.

Επισκεπτόμαστε το Ζαγανιάρι, αλλά και τα Αηδόνια, που πήραν το όνομά τους από τα πολλά αηδόνια που εύρισκαν καταφύγιο εδώ, με το περίεργο γεφυράκι, που ενώ ξεκινάει κανονικά για να ενώσει τη γη πάνω από το ποτάμι, αλλάζει δρόμο και καταλήγει εκεί που κανείς δεν το περίμενε. Σε τούτο το χωριό, ακόμα οι γυναίκες πλένουν τα ρούχα τους στην πλύστρα, πλάι στη ρεματιά. Στα χωριά Καππαριά, Πίσω Μεριά, Αμονακλιό, Μουσιώνας και Αϊπάτια συναντούμε πύργους, μαρμάρινες βρύσες και περιστεριώνες ασύγκριτης αρχιτεκτονικής. Την ευρύτερη περιοχή στολίζουν τα μοναστήρια της Ζωοδόχου Πηγής ή Φλετρών, της Παναγίας Τρομαρχιανής, καθώς και η Αγία Μονή, μετόχι της Ι. Μονής Παναχράντου. Κέντρο της περιοχής του Κορθίου αποτελεί ο ομώνυμος παραδοσιακός οικισμός με τους λιθόστρωτους δρόμους του, την πλατεία Ηρώων με το Λαογραφικό Μουσείο της και τον Ι.Ν. του Αγίου Νικολάου.

Γραφικό εκκλησάκι στο Νειμποριό της Άνδρου.
Πάπιες κολυμπούν αμέριμνες στο Παραπόρτι, την μεγάλη αμμώδη παραλία κάτω ακριβώς από την Χώρα.

Επιστρέφουμε και πάλι πίσω, στο Μπατσί, στο πιο κοσμοπολίτικο θέρετρο της Άνδρου, που όμως καταφέρνει να κρατά ανόθευτο τον γραφικό και παραδοσιακό του χαρακτήρα. Βόρεια του Μπατσίου οδηγούμαστε προς την Κατάκοιλο και στα χωριουδάκια Ατένη, Ρέματα και Άρνη, απ’ όπου ο δρόμος, μέσω Βουρκωτής και Αποικίων, οδηγεί στη Χώρα. Μόλις 9 χλμ. από το Μπατσί βρίσκεται η Παλαιόπολη, η αρχαία πρωτεύουσα του νησιού (6ος αι. π.Χ. – 6ος αι. μ.Χ.), η οποία ανασκάφηκε ανά περιόδους από το 19ο αι. π.Χ. (Κλεάνθης, Θ. Καΐρης, Α. Μηλιαράκης, Ν. Κοντολέων). Έχουν έρθει στο φως το ογκώδες σχιστολιθικό τείχος με τις οδοντώσεις και τις διαδοχικές πύλες, η αρχαία Αγορά και δύο νεκροταφεία με σημαντικά επιτύμβια γλυπτά (4ος αι. π.Χ.), καθώς και λείψανα πρωτοβυζαντινών βασιλικών. Επίσης, στον πυθμένα της θάλασσας διακρίνονται ίχνη από τον αρχαίο λιμενοβραχίονα. Στον σύγχρονο ομώνυμο οικισμό βρίσκεται το Αρχαιολογικό Μουσείο.

Στο Μπατσί χτυπά η καρδιά της νυχτερινής διασκέδασης του νησιού, με την παραλία του να είναι γεμάτη από κάθε είδους καταστημάτων εστίασης και διασκέδασης, καθώς και πολλά ξενοδοχεία.
Πάνω από τον παλιό οικισμό, δεσπόζει ο Ι.Ν. του Αγίου Φιλίππου, σταυροειδής εγγεγραμμένος με τρούλο, ανήμερα της γιορτής του οποίου πραγματοποιείται λιτανεία της εικόνας και μεγάλος εορτασμός στο Μπατσί.

Βρισκόμαστε πλέον στη Σταυροπέδα, το σταυροδρόμι του οποίου το αριστερό σκέλος οδηγεί στη Χώρα και το δεξί στο Κόρθι. Νοτιότερα βρίσκεται και ο αρχαιολογικός χώρος της Ζαγοράς, ο οποίος άκμασε κατά τη Γεωμετρική περίοδο (10ος-8ος αι. π.Χ.). Το ισχυρό τείχος, η εντυπωσιακή πύλη με το μακρόστενο προμαχώνα, τα καλοδιατηρημένα σπίτια με τους αποθηκευτικούς χώρους, τους εσωτερικούς κίονες και τους χώρους εστίασης και συγκέντρωσης, καθώς και το τέμενος με τον μεταγενέστερο ναό την καθιστούν ένα από τα πιο ευανάγνωστα οικιστικά σύνολα της Γεωμετρικής εποχής στον ελλαδικό χώρο. Τα κινητά ευρήματα του χώρου εκτίθενται στο Αρχαιολογικό Μουσείο Άνδρου. Στην ίδια περιοχή βρίσκονται και οι παραλίες Χαλκολιμνιώνας, Αποθήκες και Πλάκα. Ο λόφος της Υψηλής, λίγο βορειότερα της Ζαγοράς, φιλοξενεί έναν εξίσου εκτεταμένο γεωμετρικό οικισμό με ισχυρό οχυρωματικό τείχος, οικοδομικά κατάλοιπα που φτάνουν μέχρι τη Ρωμαϊκή περίοδο και μεγαρόσχημο ναό με διπλό βωμό του 6ου αι. π.Χ. Η Ζαγορά και η Υψηλή καθιστούν την Άνδρο το σημαντικότερο τόπο για την μελέτη της Γεωμετρικής περιόδου στον νησιωτικό ελλαδικό χώρο και την συσχετίζουν με αντίστοιχα στοιχεία από την Αττική και την Εύβοια, ενώ υπογραμμίζουν το ρόλο του νησιού ως κέντρο ελέγχου των θαλασσίων δρόμων της περιοχής.

Το Γαύριο είναι ένα παραθαλάσσιο χωριό στα ΒΔ της Άνδρου, όπου βρίσκεται και το κύριο λιμάνι του νησιού…
…ενώ παράλληλα αποτελεί ένα από τα πιο τουριστικά μέρη της Άνδρου, δεδομένου ότι σε απόσταση αναπνοής βρίσκονται δύο από τις ωραιότερες παραλίες του νησιού, η παραλία του Αγίου Πέτρου και η Χρυσή Ακτή ή Χρυσή Άμμος ή Ψιλή Άμμος.
Ο παραλιακός δρόμος του Γαυρίου.

Μεταξύ Γαυρίου και Μπατσίου η πανέμορφη παραλία Χρυσή Άμμος, με ρηχά νερά και εύκολη πρόσβαση, μας προ(σ)καλεί για μια βουτιά. Κοντά εδώ, από το Κυπρί, ξεκινά ο δρόμος για την Ι. Μονή Αγίας ή Ζωοδόχου Πηγής, μίας από τις μεγαλύτερες του νησιού. Λίγο πιο απόμερες, βόρεια του Γαυρίου, οι παραλίες Ζόρκος, Βιτάλι, Γίδες, αλλά και Πίσω Λιμνιώνας, Μικρά και Μεγάλα Πέζα, Κούρταλη, Βλυχάδα, Άγιος Σώστης, Καλαμίτσι, Πύργος και Φελλός. Στην ίδια αυτή περιοχή συναντούμε και τα χωριουδάκια Αμμόλοχος, Μακροτάνταλο, Πάνω και Κάτω Φελλός, Μυρμηγκιές, Ψωριάριζα, Σιδόντας, Χάρτες, Παλαιστού, Φρουσαίοι, Βαρίδι, Άνω Γαύριο, Σχολή, Κουμάρι και Κολυβάρι. Στην περιοχή του Κάτω Φελλού γινόταν στην αρχαιότητα εξόρυξη μαρμάρου. Ανατολικότερα, στο χωριό Άγιος Πέτρος, μας εντυπωσιάζει ο ομώνυμος Πύργος, το πιο καλοδιατηρημένο μνημείο της Άνδρου, που μάλλον χρησίμευε σαν ένα είδος παρατηρητηρίου. Είναι κατασκευασμένος από σχιστόλιθο, κυλινδρικός και πενταόροφος με ελικοειδή εσωτερική σκάλα.

Το σκηνικό στην παραλία Παραπόρτι είναι άκρως καρτποσταλικό, καθώς στην ακτή, στα πόδια της Χώρας, εκβάλλει ένα μικρό ποταμάκι, ενώ στο βάθος διακρίνεται ο φάρος Τουρλίτης.

Έρχεται όμως πια η ώρα ν’ αποχαιρετήσουμε την γοητευτική Άνδρο και συνειδητοποιούμε ότι δεν είναι η τουριστική ανάπτυξη, αυτή που θα μας κρατήσει δέσμιους τούτου του νησιού, αλλά η εναλλαγή των εικόνων της ανδριώτικης γης, η ιστορία και οι παραδόσεις του τόπου και κυρίως η κουλτούρα και η ευγένεια των κατοίκων της!

H Παραλία Νειμποριό, αριστερά της Χώρας, είναι προστατευμένη από τον αέρα και γι’ αυτό ιδανική για μικρά παιδιά.
Η φυσική ομορφιά της και η εγγύτητά της προς την Χώρα την καθιστά σημείο αναφοράς για τους επισκέπτες -και όχι μόνο- της πρωτεύουσας του νησιού.

Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης
Στις 28 Ιουλίου 1979 το Ίδρυμα Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή εγκαινίασε στη Χώρα της Άνδρου, γενέτειρα του Βασίλη Π. Γουλανδρή, το Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης. Επιθυμία των Ιδρυτών ήταν η δημιουργία ενός μικρού Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, εξοπλισμένου με τις πιο σύγχρονες μουσειακές προδιαγραφές, ώστε να πληρούνται οι προϋποθέσεις διοργάνωσης σε αυτό διεθνών εκθέσεων. Το Μουσείο, συνολικής έκτασης 200 τ.μ., είναι έργο του αρχιτέκτονα Στάμου Παπαδάκη και σχεδιάστηκε με την προοπτική στέγασης και παρουσίασης της ολοκληρωμένης συλλογής έργων του Ανδριώτη γλύπτη Μιχάλη Τόμπρου, την οποία ο ίδιος κληροδότησε στη γενέτειρά του. Τα εκθέματα εμπλουτίστηκαν στη συνέχεια με μέρος της συλλογής του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή. Η αυξανόμενη προσέλευση των Aθηναίων, το ενδιαφέρον των κατοίκων της Άνδρου, καθώς και η θετική απήχηση αυτής της προσπάθειας, ώθησαν τους Ιδρυτές να αποφασίσουν την επέκταση του Μουσείου σε ένα νέο κτήριο. Στις 20 Ιουλίου 1986 εγκαινιάστηκε η Νέα Πτέρυγα του Μουσείου Σύγχρονης Τέχνης, απέναντι από την Παλαιά, συνολικής επιφάνειας 1000 τ.μ. και σε σχέδια του Χρήστου Κοντοβουνήσιου. Την σχεδίαση των εξωτερικών χώρων και του κήπου ανέλαβε η Μιράντα Σπηλιωτοπούλου-Βαζάκα. Η αρχιτεκτονική ένταξη του κτηρίου στον περιβάλλοντα χώρο, διακρίθηκε στον διεθνή διαγωνισμό στην Osaka της Ιαπωνίας το 1990 και δημοσιεύθηκε στο Contemporary Landscapes in the World. Κατά τη μεγαλύτερη διάρκεια του χρόνου εκτίθεται στη Νέα Πτέρυγα μέρος της συλλογής του Ιδρύματος Βασίλη και Ελίζας Γουλανδρή, η οποία αποτελείται από περισσότερα από 300 έργα διακεκριμένων Eλλήνων και ξένων καλλιτεχνών. Από το 1986 το Ίδρυμα οργανώνει κάθε καλοκαίρι, στη Νέα Πτέρυγα, περιοδικές εκθέσεις έργων πολύ σημαντικών καλλιτεχνών του αιώνα μας. Κάθε περιοδική έκθεση πλαισιώνεται από συζήτηση Στρογγυλής Τράπεζας, πλήρως εικονογραφημένο κατάλογο των εκθεμάτων, έκδοση καρτών και αφισών, προβολές ταινιών για τη ζωή και το έργο των δημιουργών, ξεναγήσεις και εκπαιδευτικά προγράμματα.

Πανοραμική άποψη της Χώρας Άνδρου
…η οποία πραγματικά μοιάζει σαν ένα μικρό αυτόνομο νησί, πλέοντας αέναα στο πέλαγος, καβάλα στην μικρή χερσόνησο που την φιλοξενεί.
Η Χώρα από το Νειμποριό.

Καΐρειος Βιβλιοθήκη
Η Καΐρειος βιβλιοθήκη ιδρύθηκε το 1987. Βρίσκεται στην Χώρα της Άνδρου, στην πλατεία Καΐρη. Στεγάζεται σε κτήριο που παραχωρήθηκε για το σκοπό αυτό από την οικογένεια Καμπάνη. Περιλαμβάνει την προσωπική συλλογή βιβλίων του Θεόφιλου Καΐρη, η οποία υπολογίζεται στους 3.000 περίπου τόμους και απαρτίζεται εν πολλοίς από δυσεύρετες εκδόσεις και μοναδικά χειρόγραφα. Η βιβλιοθήκη επίσης φιλοξενεί το ιστορικό αρχείο του νησιού, καθώς και έργα τέχνης, όπως ελαιογραφίες, εικόνες, γκραβούρες, συλλογή αρχαίων αντικειμένων. Συνολικά υπολογίζεται ότι η Βιβλιοθήκη διαθέτει περίπου 60.000 τόμους εντύπων. Περιλαμβάνει επίσης τμήμα συντήρησης βιβλίων και βιβλιοδεσίας, δανειστική βιβλιοθήκη και αναγνωστήριο για τις ανάγκες των επισκεπτών της, καθώς και τμήμα με παιδικά βιβλία. Συγχρόνως, η Καΐρειος Βιβλιοθήκη αναπτύσσει πλούσια εκδοτική δραστηριότητα και θέτει υπό την αιγίδα της ποικίλες πολιτιστικές δράσεις που λαμβάνουν χώρα στο νησί (ανασκαφές, συνέδρια κ.άλ.). Στη Βιβλιοθήκη έχει παραχωρηθεί το αρχοντικό Αγαδάκη και το παραδοσιακό ελαιοτριβείο του στο χωριό Απατούρια, το οποίο στεγάζει τμήμα της συλλογής αντικειμένων λαϊκού πολιτισμού.

Ακόμα ένα θαλασσινό πορτραίτο της Χώρας Άνδρου.

Μουσείο Λαογραφίας και Χριστιανικής Τέχνης Άνδρου
Στο βιομηχανικό κτήριο, όπου σήμερα στεγάζεται το Μουσείο, λειτουργούσε το Παγοποιείο Μαντζαβελάκη (1931-1958). Ο χώρος των 250 τ.μ. περίπου, περιλαμβάνει τρεις ενότητες: το Ανδριώτικο σπίτι και το κελάρι, τα Ανδριώτικα προϊόντα και τα επαγγέλματα και στον επάνω χώρο, όπου παλιά βρισκόταν ο χώρος του ελαιοτριβείου, την Χριστιανική Τέχνη της Άνδρου, τμήμα σχεδιασμένο για τον επισκέπτη, που προσέρχεται χωρίς ξεναγό και χρειάζεται να ενημερωθεί με αξιόπιστο και επαρκή τρόπο για τα έργα και την ιστορία τους. Περιλαμβάνει πολλές επιγραφές και χωρίζεται σε τρεις επιμέρους ενότητες, που αναφέρονται στην αγιογραφία, στην εκκλησιαστική αργυροχρυσοχοΐα και στα ξυλόγλυπτα τέμπλα των εκκλησιών της Άνδρου.

Το νησάκι με το ενετικό Κάστρο και η Καμάρα.

Copyright ©Katerina Marinaki. All Rights Reserverd.
ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση, η αναπαραγωγή, ολική, μερική ή περιληπτική του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της κατόχου του Κατερίνας Μαρινάκη. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.

Κατηγορίες:Greece, Greek IslandsΕτικέτες: , , , , , ,

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Google

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση /  Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Ο ιστότοπος χρησιμοποιεί το Akismet για την εξάλειψη των ανεπιθύμητων σχολίων. Μάθετε πως επεξεργάζονται τα δεδομένα των σχολίων σας.

Αρέσει σε %d bloggers: