Ο Δρ Τριαντάφυλλος Η. Κωτόπουλος είναι Καθηγητής «Δημιουργικής Γραφής και Νεοελληνικής Λογοτεχνίας», Διευθυντής και Επιστημονικός Υπεύθυνος του Κοινού Διαπανεπιστημιακού Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» (Π.Δ.Μ. – Α.Π.Θ.) και του Κοινού Διαπανεπιστημιακού Μεταπτυχιακού Προγράμματος Σπουδών «Δημιουργική Γραφή» (Ε.Α.Π. – Π.Δ.Μ.), το δεύτερο με τη μέθοδο της Ανοικτής και εξ Αποστάσεως Εκπαίδευσης. Το συγγραφικό του έργο και τα ερευνητικά του ενδιαφέροντα αφορούν τη μελέτη και τη διδακτική της Δημιουργικής Γραφής, της Νεοελληνικής Λογοτεχνίας και της Θεωρίας της Λογοτεχνίας. Έχει εκδώσει 9 επιστημονικά συγγράμματα, ενώ περισσότερα από 150 άρθρα του έχουν συμπεριληφθεί σε συλλογικούς τόμους, ελληνικά και ξένα επιστημονικά περιοδικά, καθώς και πρακτικά Διεθνών Συνεδρίων. Έχει διοργανώσει 6 Διεθνή Συνέδρια Δημιουργικής Γραφής και 4 Θερινά Σχολεία με διεθνείς συμμετοχές, έχει επιμεληθεί εκδόσεις βιβλίων και συλλογικών τόμων και έχει, επίσης, συμμετάσχει σε διάφορα ερευνητικά προγράμματα. Διευθύνει το Εργαστήριο Αγωγής για το βιβλίο και τον πολιτισμό «Βιβλιολογείον» του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας και επιλέχτηκε το 2020 ως ο επόπτης της συγγραφής των αναλυτικών προγραμμάτων σπουδών για τη Λογοτεχνία στο Λύκειο. Είναι μέλος πολιτιστικών φορέων και διεθνών εταιρειών, Πρόεδρος του Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Πάτρας και του Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας, Επιστημονικός Υπεύθυνος της ιστοσελίδας «Culture Book», Πρόεδρος της Επιτροπής Βραβείων Ποίησης «Jean Moréas», υπεύθυνος για την έκδοση του ηλεκτρονικού περιοδικού ΛΕΞΗtanil, ενώ αρθρογραφεί συστηματικά σε εφημερίδες. Προκρίνει όμως, ανεπιφύλακτα, όλων τη συμμετοχή του ως ιδρυτικό μέλος στην πολιτιστική ομάδα του Πανελληνίου Συλλόγου Παραπληγικών – Παράρτημα Βόρειας Ελλάδας.

Στο ενεργητικό του συμπεριλαμβάνονται 7 ποιητικές συλλογές και 1 συλλογή διηγημάτων. Έχει συγγράψει τους στίχους -και έχουν μελοποιηθεί ποιήματά του- στα CD «Γραφή Καθαρή» (Μετρονόμος 2016) και «Τα Κρυμμένα» (Μετρονόμος 2020). Έχει οργανώσει, επιμεληθεί επιστημονικά και παρουσιάσει 2 τηλεοπτικές εκπομπές για την τέχνη της συγγραφής: i. «Δίγαμμα» στην ΕΡΤ3 (2016-2017, 18 επεισόδια) και ii. «Γραφή Καθαρή» στην ΕΡΤ2 (2019, 12 επεισόδια). Ακολουθεί η εξαιρετικά ενδιαφέρουσα συνέντευξη που μας παραχώρησε ο Καθηγητής Κωτόπουλος, με την ευκαιρία διοργάνωσης του 4ου Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας, το οποίο θα πραγματοποιηθεί στην πανέμορφη αυτή πόλη της Κύπρου από 24 έως και 27 Απριλίου, με το μεγάλο τούτο πολιτιστικό γεγονός να αποτελεί πλέον ένα θεσμό, που τοποθετεί επάξια τη Λάρνακα και ολόκληρη την Κύπρο στο επίκεντρο του διεθνούς περί ποίησης ενδιαφέροντος.

Κύριε Καθηγητά, πρόσφατα κυκλοφορήθηκε η ποιητική συλλογή σας με τίτλο «Νοτιοανατολικά της ποίησης», από τις εκδόσεις Μανδραγόρας. Με δεδομένη την αθρόα προσέλευση κοινού σε αμφότερες τις παρουσιάσεις του βιβλίου σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αλλά και τη δική σας θέση ότι «η ποίηση λειτουργεί και παρηγορητικά και θεραπευτικά, αλλά μπορεί να λειτουργήσει και επαναστατικά», τι πιστεύετε ότι αναζητά τελικά ο κόσμος μέσα από την ποίηση;

Κυρία Μαρινάκη, καταρχάς θέλω να σας ευχαριστήσω από καρδιάς για τη «φιλοξενία» σας. Οι συζητήσεις μας για τις ευρύτερες εκφάνσεις του πολιτισμού συνιστούν έναν προνομιακό χώρο για μένα και το αναφέρω εμφατικά αυτό. Πιστεύω πως ο κόσμος αναζητά στην ποίηση έναν τόπο εσωτερικής ελευθερίας και αλήθειας. Σε έναν κόσμο που κατακλύζεται από θόρυβο, η ποίηση προσφέρει σιωπή με νόημα· λέξεις που δεν κραυγάζουν, αλλά φωτίζουν. Άλλοτε γίνεται παρηγοριά, άλλοτε καθρέφτης. Η αθρόα προσέλευση στις παρουσιάσεις δείχνει πως οι άνθρωποι διψούν για έναν λόγο που να τους εμπεριέχει – όχι απλώς να τους πληροφορεί.

Είστε πολύ κοντά, λόγω της επαγγελματικής σας δραστηριότητας, σε ανθρώπους νέους. Τι θα είχατε να πείτε στα παιδιά αυτά, που για πρώτη φορά μετά από πολλές δεκαετίες, αντιμετωπίζουν ένα μέλλον αν όχι πιο δυσοίωνο σαφέστατα πιο θολό, σε σχέση με τους γονείς τους; Από πού να πιαστούν, σε τι να βρουν το απαραίτητο στήριγμα για να συνεχίσουν με αισιοδοξία τη ζωή τους, να συνεχίσουν να ονειρεύονται; 

Θα τους έλεγα πως η αβεβαιότητα δεν είναι αδυναμία, αλλά πρόσκληση για δημιουργία. Το μέλλον ίσως φαντάζει θολό, αλλά η δύναμη να το φωτίσουν είναι δική τους. Να πιαστούν από τη φαντασία, τη γνώση, τη συλλογικότητα· να μην πάψουν να ονειρεύονται, γιατί τα όνειρα είναι ο χάρτης για τον κόσμο που θέλουν. Και κυρίως, να χαράξουν τη δική τους πορεία, με τόλμη και πίστη, χωρίς να εγκλωβίζονται στους φόβους του χτες.

Το 4ο Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας βρίσκεται ante portas. Κάντε μας μια συνολική αποτίμηση των τριών πρώτων διοργανώσεων. Ποιος ήταν ο αντίκτυπός τους στο πολιτισμικό γίγνεσθαι της Λάρνακας και της Κύπρου γενικότερα; Πετύχατε τους στόχους που αρχικά είχατε θέσει και ποιους θέτετε για το μέλλον;

Οι τρεις πρώτες διοργανώσεις άφησαν βαθύ αποτύπωμα: ανέδειξαν τη Λάρνακα σε σημείο συνάντησης της παγκόσμιας ποιητικής κοινότητας και άνοιξαν διαύλους ουσιαστικής πολιτισμικής ανταλλαγής. Επιδιώξαμε να φέρουμε την ποίηση κοντά στους πολίτες, στα Σχολεία, στους δημόσιους χώρους. Ο επόμενος στόχος είναι η ενίσχυση της διεθνούς δικτύωσης, η μόνιμη παρουσία του Φεστιβάλ στον πολιτιστικό χάρτη και η δημιουργία εκπαιδευτικών δράσεων με κοινωνικό πρόσημο. Να γίνει η Λάρνακα τοπόσημο πολιτισμού σε παγκόσμια κλίμακα.

Στο φετινό πρόγραμμα του Φεστιβάλ, κύριε Καθηγητά, βλέπουμε για πρώτη φορά τη διεξαγωγή Εργαστηρίων Δημιουργικής Γραφής. Πώς προέκυψε η απόφαση αυτή και πόσο καταλυτική ήταν η δική σας συμβολή, αφενός μεν ως Προέδρου του Φεστιβάλ, αφετέρου δε ως Καθηγητή Δημιουργικής Γραφής του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας; Σε τι μας είναι τελικά χρήσιμη η Δημιουργική Γραφή, με δεδομένο και τον τεράστιο πλούτο της Ελληνικής γλώσσας;

Η ένταξη των Εργαστηρίων Δημιουργικής Γραφής προέκυψε ως φυσική εξέλιξη της φιλοσοφίας μας: η ποίηση να μη μένει στο βάθρο, αλλά να γίνεται πράξη και εμπειρία. Ως Καθηγητής Δημιουργικής Γραφής, γνωρίζω πόσο ουσιαστικό είναι να προσφέρεις εργαλεία έκφρασης. Η ελληνική γλώσσα είναι ανεξάντλητη, αλλά η δημιουργική γραφή μας δείχνει πώς να τη χρησιμοποιούμε ουσιαστικά – με προσωπικό ύφος, ευαισθησία και τεχνική ακρίβεια.

Η Δημιουργική Γραφή είναι ένα ακόμα επιστημονικό πεδίο, μία πολιτισμική πρακτική ή και τα δύο; Μιλήστε μας για την «ταυτότητά» της και για την ανάπτυξή της στη χώρα μας, που είναι όντως εντυπωσιακή τα τελευταία χρόνια, με πρωτεργάτη εσάς! Ποιες είναι οι προοπτικές της Δημιουργικής Γραφής στην Ελλάδα, αλλά και παγκοσμίως; 

Η Δημιουργική Γραφή είναι ταυτόχρονα επιστημονικό πεδίο και πολιτισμική πρακτική· συνδυάζει θεωρία, τεχνική και βιωματική εμπειρία. Στην Ελλάδα, η ανάπτυξή της είναι ραγδαία: ιδρύματα, Πανεπιστήμια, προγράμματα σπουδών κάθε βαθμίδας και Φεστιβάλ λόγου την εντάσσουν πλέον οργανικά στο πρόγραμμά τους. Στο εξωτερικό διδάσκεται ως γνωστικό αντικείμενο για περισσότερο από 150 χρόνια, ενώ εργαστήρια με ανάλογο περιεχόμενο παρέχονται στην τυπική και άτυπη εκπαίδευση. Οι προοπτικές είναι εξαιρετικές: ενδυναμώνει την προσωπική φωνή, καλλιεργεί την κριτική σκέψη και ενισχύει την πολιτισμική δημοκρατία μέσα από τη γραφή όλων, για όλους.

Πάμπολλες οι διοργανώσεις, κύριε Καθηγητά, των οποίων είστε βασικός πυλώνας, από διάφορες θέσεις. Διεθνή Φεστιβάλ Ποίησης, Συνέδρια Δημιουργικής Γραφής, το πρόσφατο πρώτο Performance Poetry Biennial Symposium- Festival στη Θεσσαλονίκη και τόσα άλλα. Αν σας ζητούσαμε να επιχειρηματολογήσετε υπέρ της Λογοτεχνίας και της Ποίησης τι θα λέγατε για κάθε μία εξ αυτών; 

Η Λογοτεχνία είναι ο χώρος όπου η σκέψη συναντά το συναίσθημα και η εμπειρία μετασχηματίζεται σε λόγο με διάρκεια. Μας βοηθά να κατανοούμε τον κόσμο, την Ιστορία, τους ανθρώπους – και τον εαυτό μας. Η Ποίηση, από την άλλη, είναι η πιο συμπυκνωμένη και αιχμηρή μορφή του λόγου· αποτυπώνει το άρρητο, μετατρέπει τη σιωπή σε νόημα. Μέσα από τις διοργανώσεις αυτές (Διεθνές Φεστιβάλ Ποίησης Σερρών, Διεθνές Φεστιβάλ Επιτελεστικής Ποίησης στη Θεσσαλονίκη, Συνάντηση ποιητών/τριών στο Κιάτο κ.ά.), επιδιώκουμε και επιδιώκω να αναδειχτεί η λογοτεχνία και η ποίηση όχι ως πολυτέλεια, αλλά ως ανάγκη: ως μέσα αντίστασης, προσωπικής αφύπνισης και συλλογικής μνήμης.

Παράλληλα, συνεχίζεται για τρίτη πλέον χρονιά, σε συνεργασία του Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας με το Μεταπτυχιακό Πρόγραμμα Σπουδών Δημιουργική Γραφή του Πανεπιστημίου Δυτικής Μακεδονίας, η διεξαγωγή Μαθητικού Λογοτεχνικού Διαγωνισμού ποιήματος με τίτλο για φέτος «Ιερότητα της γραφής – 2025».  Μιλήστε μας για τους καρπούς του Διαγωνισμού αυτού και για την εξέλιξη που θεωρείτε ότι μπορεί να έχει. 

Ο Μαθητικός Λογοτεχνικός Διαγωνισμός διοργανώνεται για 3^η χρονιά και έχει ήδη αποδώσει σπουδαίους καρπούς: δεκάδες νέα παιδιά από την Κύπρο εκφράζονται ποιητικά με τόλμη, ευαισθησία και πρωτοτυπία. Αναδεικνύεται ένα λογοτεχνικό δυναμικό που αλλιώς θα έμενε σιωπηλό. Ο θεσμός ενισχύει την αγάπη για τη γραφή και τον/την συνάνθρωπο και καλλιεργεί τη δημιουργική σκέψη μέσα στο σχολείο. Πιστεύω πως μπορεί να εξελιχθεί σε πανελλήνια ή και διεθνή πλατφόρμα μαθητικής έκφρασης, που θα συνδέει τη λογοτεχνία με την παιδεία και τον πολιτισμό με το μέλλον.

Μετά από αρκετά πλέον χρόνια συνεργασίας με την Ελένη Αρτεμίου-Φωτιάδου, την Καλλιτεχνική Διευθύντρια του Διεθνούς Φεστιβάλ Ποίησης Λάρνακας, τι θα θέλατε να μας πείτε για τη συμπόρευσή σας αυτή, για τα αποτελέσματά της, για τους κοινούς στόχους σας, αλλά και για τους εξίσου σημαντικούς λοιπούς συνεργάτες και υποστηρικτές του έργου σας στην Κύπρο;

Η συνεργασία μου με την Ελένη Αρτεμίου-Φωτιάδου αποτελεί σταθερό σημείο δημιουργίας. Μοιραζόμαστε το ίδιο όραμα: η ποίηση να γίνει γέφυρα πολιτισμών και γενεών. Η καλλιτεχνική της διορατικότητα και η αφοσίωσή της στο ποιητικό έργο υπήρξαν καθοριστικές. Το ίδιο πολύτιμοι είναι και οι υπόλοιποι/ες συνεργάτες/ιδες και οι φορείς και θεσμοί (Υφυπουργείο Πολιτισμού, Δήμος Λάρνακας, Πρεσβεία της Ελλάδας στην Κύπρο, Ενώσεις Κύπριων Λογοτεχνών κ.ά.) στην Κύπρο, που αγκάλιασαν το Φεστιβάλ με ενθουσιασμό. Όλοι μαζί λειτουργούμε ως μία ομάδα που επενδύει στη δύναμη του λόγου και της κοινότητας και υπηρετεί ένα συλλογικό αιτούμενο, ίσως το σημαντικότερο σήμερα.

Σας ευχαριστούμε θερμά κ. Καθηγητά για την τόσο ενδιαφέρουσα αυτή συζήτηση!

Copyright ©Katerina Marinaki. All Rights Reserverd. ΑΠΑΓΟΡΕΥΕΤΑΙ η αναδημοσίευση ή η αναπαραγωγή -ολική, μερική ή περιληπτική- του περιεχομένου του παρόντος web site με οποιονδήποτε τρόπο, χωρίς προηγούμενη γραπτή άδεια της κατόχου του Κατερίνας Μαρινάκη. Νόμος 2121/1993 και κανόνες Διεθνούς Δικαίου που ισχύουν στην Ελλάδα.